پاییز پر بارش در هاله ای از ابهام

به گزارش خبرگزاری صداوسیما به نقل از وزارت نیرو، محمدرضا کاویان پور، رئیس مؤسسه تحقیقات آب با بیان اینکه آنچه امروز کره زمین تجربه می کند پدیده ال نینو است، گفت: اگر دمای سطح آب در محدوده اقیانوس بیش از نیم درجه سانتی گراد افزایش یابد، شرایط ال نینو شکل می گیرد.

رئیس مؤسسه تحقیقات آب گفت: در سال جاری افزایش دما در این منطقه مشاهده شده است و طبیعی است که هرچه این افزایش دما از آستانه نیم درجه فراتر برود، شدت ال نینو نیز از ضعیف به متوسط، شدید، بسیار شدید و در نهایت آنچه اصطلاحاً «سوپر ال نینو» نامیده می شود، تغییر خواهد کرد. در واقع، ال نینو پدیده ای در حال تکامل است و اکنون نیز در مراحل تکاملی خود قرار دارد. اینکه در نهایت با چه شدتی رخ دهد، به میزان افزایش دمای این منطقه در ماه های آینده بستگی دارد.

«سوپر ال نینو»؛ احتمال یا قطعیت؟

کاویان پور افزود: از سوی دیگر، بررسی ها نشان می دهد در ماه های آینده با دو پدیده هم زمان افزایش دما و دوم احتمال افزایش بارش رو به رو هستیم به این معنی که در بازه زمانی مهر تا آذر، میزان بارش می تواند بین 30 تا 50 درصد نسبت به شرایط معمول این دوره افزایش یابد، البته این پیش بینی قطعی نیست بلکه تنها یک احتمال است.
او با اشاره به اینکه مطالعات مستقلی در مؤسسه تحقیقات آب انجام شده، ادامه داد: در این مطالعات، رخداد های مختلف ال نینو از سال 1360 تاکنون، از جمله سال های 1388، 1402 و همچنین رخداد های سال های 2023 و 2024 میلادی، از نظر شرایط دمایی و بارشی بررسی شده اند. نتیجه این بررسی ها نشان می دهد، هرگاه وقوع ال نینو با دمای بالاتر از نرمال در ایران همراه بوده، معمولاً کاهش بارش را تجربه کرده ایم، اما زمانی که هم زمان با دمای پایین تر از نرمال بوده، احتمال افزایش بارش بیشتر شده است. به عنوان نمونه، در سال 1402 نیز پیش بینی هایی درباره بارش های سنگین پاییزی مطرح شد، اما در همان زمان دمای کشور بالاتر از میانگین بلندمدت بود و در نهایت، بارش ها کمتر از حد نرمال ثبت شد.

رئیس مؤسسه تحقیقات آب گفت: پیش بینی های امسال نشان می دهد، دمای کشور احتمالاً یک تا دو درجه بالاتر از نرمال خواهد بود. بنابراین، از نگاه ما اینکه ال نینو الزاماً به بارش های سنگین پاییزی منجر شود، همچنان با علامت سؤال همراه است. بر همین اساس، توصیه ما به وزارت نیرو این بوده است که هر دو شرایط را مدنظر قرار دهد؛ یعنی هم برای احتمال وقوع سیلاب های شدید و هم برای احتمال تداوم خشکسالی آمادگی لازم وجود داشته باشد و مدیریت بحران باید هر دو وضعیت ترسالی و خشکسالی را پوشش دهد.

کاویان پور با بیان اینکه لازم است مطالعات تا پایان شهریور تکمیل شود تا پیش از آغاز فصل پاییز، هشدار های دقیق تری ارائه شود، تصریح کرد: این هشدار ها ممکن است مربوط به آمادگی برای سیلاب یا آمادگی برای خشکسالی باشد. در شرایط فعلی نه می توان با قطعیت از یک سال پربارش سخن گفت و نه می توان با اطمینان پیش بینی کرد که مانند سال 1402 با سالی کم بارش روبه رو خواهیم بود. مدل های اقلیمی افزایش دمای منطقه را تأیید می کنند و بخشی از آنها نیز افزایش بارش را نشان می دهند، اما اینکه این افزایش بارش به وقوع سیلاب های سنگین منجر شود، هنوز قطعی نیست و نیاز به بررسی بیشتر دارد.

وی از پایش مستمر مدل های جهانی و منطقه ای در مؤسسه تحقیقات آب خبر داد و اعلام کرد: بر اساس نتایج این پایش ها، سطح هشدار ها به روزرسانی خواهد شد. بنابراین، وقوع سیلاب های سنگین در پاییز هنوز یک احتمال است و نه یک نتیجه قطعی. همچنین باید تأکید کرد که ال نینو پدیده ای جهانی است و محل شکل گیری آن اقیانوس آرام استوایی است. آثار دوربرد آن بر ایران به عوامل متعددی وابسته است که یکی از مهم ترین آنها وضعیت دمای کشور است. از این رو، باید با احتیاط به پیش بینی های مربوط به اثرات آن نگاه کرد.

رئیس مؤسسه تحقیقات آب تاکید کرد: لازم می دانم از رسانه ها بابت توجه به موضوع اطلاع رسانی تشکر کنم. یکی از مهم ترین راهکار های مقابله با آثار تغییر اقلیم، افزایش سطح آگاهی عمومی است. سازمان جهانی هواشناسی و سازمان ملل نیز بر همین موضوع تأکید دارند. هرچه آگاهی مردم بیشتر باشد، مشارکت آنها در مدیریت مصرف و سازگاری با شرایط اقلیمی نیز افزایش خواهد یافت. کشور ما ذاتاً کشوری خشک است و همواره با عدم قطعیت های اقلیمی روبه رو بوده است؛ بنابراین باید از ایجاد خوش بینی های بی پشتوانه درباره سال های پربارش پرهیز کنیم.

کاویان پور افزود: تمدن ایران در طول تاریخ بر پایه سازگاری با کم آبی شکل گرفته و امروز نیز می تواند بر همین اساس ادامه یابد، مشروط بر اینکه منابع آب را سرمایه نسل های آینده بدانیم و در همه بخش ها، اعم از کشاورزی، صنعت و مصارف خانگی، از آن به درستی صیانت کنیم.

وظیفه وزارت نیرو حفظ پایداری منابع آب است، اما سایر دستگاه ها نیز باید خود را با شرایط کم آبی سازگار کنند. در غیر این صورت، تأمین پایدار آب با دشواری های بیشتری روبه رو خواهد شد.
­